ขุนช้างขุนแผน



บทเสภา เรื่องขุนช้างขุนแผน 

http://image.free.in.th/show.php?id=6efb212759da3edd401ac16c665e3a78
          เรื่องย่อ ขุนช้างขุนแผน ตอนแต่งงานพระไวย
พลายงามอยู่กับย่าทองประศรีจนโต ได้บวชเป็นเณรและเล่าเรียนวิชาความรู้เก่งกล้าทั้งเวชทมนตร์คาถาและการสงคราม เมื่องมีโอกาสขุนแผนได้ขอให้พระหมื่นศรีนำเข้าถวายตัวเป็นมหาดเล็ก เม่อมีศึกที่เชียงใหม่ พลายงามอาสาออกรบและขอพระราชทานอภัยโทษให้พ่อเพื่อให้ไปช่วยรบ
ขุนแผนและลาวทองจึงได้ภัยโทษ ขณะเดินทางไปสงครามนั้นผ่านเมืองพิจิตร ขุนแผนแวะเยี่ยมแสดงความเคารพพระพิจิตร พลายงามได้ลอบเข้าหาศรีมาลาลูกสาวพระพิจิตร ขุนแผนจึงต้องทำการหมั้นหมายไว้ เมื่อชนะศึก พระเจ้าเชียงใหม่ส่งสร้อยทองและสร้อยฟ้ามาถวาย สมเด็จพระพันวษาได้แต่งตั้งขุนแผนเป็นพระสุรินทรลือไชยมไหสูรย์ภักดี ไปรั้งเมืองกาญจนบุรี และประทานสร้อยฟ้าให้แก่พลายงาม ซึ่งได้เป็นจหมื่นไวยวรนาถ และได้โปรดให้จมื่นไวยแต่งงานกับศรีมาลาและสร้อยฟ้า ขณะทำพิธีแต่งงานพระไวยได้วิวาทกับจุนช้าง ขุนช้างทูลฟ้องพระพันวษา จึงโปรดให้มีการชำระความโดยการดำน้ำพิสูจน์ ขุนช้างแพ้ความ สมเด็จพระพันวษาโปรดให้ประหาร แต่พระไวยขอชีวิตไว้...
 ๑.   คุณค่าในด้านเนื้อเรื่อง
      -ขุนช้างขุนแผนเป็นเรื่องเกี่ยวกับชีวิตของคนธรรมดาสามัญ
      -เป็นชีวิตของบุคคลที่ยังเกี่ยวเนื่องกับพระมหากษัตริย์
      -โครงเรื่องสำคัญเป็นเรื่องของความรักสามเส้า ระหว่างขุนแผน ขุนช้าง วันทอง   และ พระไวย  ศรีมาลา สร้อยฟ้า
      -เนื้อเรื่องเกี่ยวข้องกับสงครามระหว่างกรุงศรีอยุธยากับเมืองเชียงใหม่
      -เป็นเรื่องที่สนุกสนานน่าอ่าน
 ๒.   คุณค่าในด้านวรรณศิลป์
       การบรรยายและการพรรณนา
       - การบรรยายธรรมชาติในย่ามค่อนคืน ให้เห็นภาพท้องฟ้าที่กระจ่างด้วยแสงจันทร์ เสียงจักจั่นและเรไร เช่น
                    ครั้นสิ้นแสงสุริยงค์อัสดงดับ                ลดลับเหลี่ยมพระเมรุภูผา
        พระจันทรจรแจ้งกระจ่างตา                            ดวงดาราไพโรจน์จำรัสแพรว
        เสียงเรไรหริ่งหริ่งนิ่งนอนวัน                           เสนาะนักจักจั่นสนั่นแจ้ว
        หิ่งห้อยพลอยพราวดูวาวแวว                          อยู่ที่แถวไม้กระถางวางเป็นทิว
      - การบรรยายภาพประเพณีการแต่งงาน และชีวิตของคนไทยในอดีตได้อย่างชัดเจน เช่น
                  หนุ่มสาวเคียงคั่งเข้านั่งอัด                  พระสงฆ์เปิดตาลปัตรซัดน้ำโร่
       ปรำลงข้างสีกาห้าหกโอ                               ท่านยายโพสาวนำน้ำเข้าตา
       อึดอัดยัดเยียดเบียดกันกลม                           เอาหนามล้มแทงท้องร้องอุยหน่า
       ที่ไม่ถูกเท้ายันดันเข้ามา                               ท่านยายสาออกมานั่งบังกันไว้
     การใช้ถ้อยคำ เลือกสรรคำมาใช้ให้กระทบอารมณ์ผู้อ่าน เช่น
     - ตอนขุนแผนต่อว่าวันทองด้วยอารมณ์โกรธ ใช้ถ้อยคำที่ก่อให้เกิดความเจ็บใจได้ดี ทำให้ผู้อ่านรู้สึกเห็นอกเห็นใจวันทอง เช่น
                ผัวเจ้าดูถูกลูกข้า                              ช่างไม่ว่าห้ามปรามกันสักหน
      เขาทำผัวตัวเต้นเป็นชักยนต์                           แต่ลูกชายอายคนนั้นทำเนา
     - ตอนวันทองคร่ำครวญถึงความดีของขุนช้าง ใช้ถ้อยคำได้ดีก่อให้เกิดอารมณ์สะเทือนใจ
               โอ้พ่อร่มโพธิ์เตี้ยของเมียแก้ว                 พ่อตายแล้วเมียเห็นจะเป็นผี
       อันจะหาน้ำใจในบุรี                                    เห็นสิ้นดีอยู่เพียงพ่อโพธิ์ทอง
     - พระไวยถูกศรีมาลาต่อว่าด้วยความแสนงอน พระไวยใช้ถ้อยคำแสดงอารมณ์รักได้อย่างละเมียดละไมว่า
               อนิจจาแก้วตาของพี่เอ๋ย                       อย่างอนว่าไปเลยเจ้าร้อยชั่ง
                                      ......................................
     ครั้นหาวนอนก็จรมาหานาง                             ไม่ควรคลางแคลงคำระกำใจ 
     เมื่อจากมาวันนั้นได้สัญญา                              หาทำหยามข้ามหน้าของน้ำไม่
     นี่เปล่าเปล่าเดาว่าน่าน้อยใจ                            มาปรับไหมจูบนางข้างละที
    การใช้ภาษาและกวีโวหาร
    - การเล่นคำ มีการเลียนเสียงธรรมชาติ ทำให้เกิดเสียงเสนาะ เกิดความไพเราะของถ้อยคำ เช่น ตอนพระไวยเฝ้าหอ
             ฆ้องวงหน่งหนอดสอดเสียงซอ                ระนาดตอดลอดล้อมบรรเลงลอย
      แสนเสนาะเสียงสนั่นสนุกสนาน                       วิเวกหวานคร่ำครวญหวนละห้อย
      พระไวยฟังวังเวงเพลงทยอย                          ระเริงลืมตัวม่อยผ็อยหลับพลัน 
    - การเปรียบเทียบ ทำให้เกิดจินตภาพและอุปมาโวหาร
              เหมือนช้างกล้าป่าเดียวมีสองตัว             สองเมียร่วมผัวคงคิดเห็น
    ใครเงอะงั่งก็จะนั่งน้ำตากระเด็น                         พ่อจงเป็นตราชูดูให้ดี
   การสร้างความขัดแย้งในใจของตัวละคร คือการทำให้ตัวละคร เกิดความคิดที่ขัดแย้งกัน เช่น ตอนพระไวยคิดจะไปหาสร้อยฟ้า ก็คิดถึงศรีมาลา เช่น  
              โอ้ว่าป่านฉะนี้ศรีมาลา                         จะนิทรานิ่งนึกคะนึงหมาง
     ว่าพี่นี้คลายรักหักใจจาง                                จะระคางขุ่นแค้นไม่ขาดคิด
     นึกฤาหนึ่งเล่าเจ้าสร้อยฟ้า                              นิทราอยู่คนเดียวเปลี่ยวเปล่าจิต
     อนึ่งนางยังไม่เคยชายเชยชิด                          จะไปก่อนเล่าก็คิดถึงศรีมาลา