พระอภัยมณี



นิทานคำกลอน เรื่องพระอภัยมณี
เรื่องย่อ นิทานคำกลอนเรื่องพระอภัยมณี ตอนพระอภัยมณีเรือแตก และสินสมุทรโดยสารเรือโจสุหรั่ง
        นางผีเสื้อสมุทรเชื่อจึงออกไปจำศีล ครั้นครบกำหนดสามวัน นางผีเสื้อสมุทรกลับมายังถ้ำไม่เห็นพระอภัยมณีและสินสมุทร ก็รู้ว่ามีคนพาหนีจึงออกติดตามด้วยความโกรธพระอภัยมณีจึงเรียกเงือกให้ช่วยพาหนีโดยมีนางเงือกน้อยผู้เป็นลูกติดตามไปด้วย พระอภัยมณีหนีนางผีเสื้อสมุทรไปอาศัยอยู่กับพระฤาษีบนเกาะแก้วพิสดาร
       กล่าวถึงเท้าสิลราช เจ้าเมืองผลึก มีพระธิดาชื่อ สุวรรณมาลี นางได้หมั้นหมายกับอุศเรนโอรสเจ้าเมืองลังกา เมื่อใกล้กำหนดการอภิเษก สุวรรณมาลีฝันไปว่า นางไปเที่ยวทะเล เห็นดวงแก้วอยู่กลางเกาะนางเหาะไปหยิบได้ โหรทายว่าจะมีเคราะห์ แต่จะได้คู่ครองที่เหมาะสม 
ท้าวสิลราชจึงพาพระธิดาไปเที่ยวทางทะเลจนมาถึงเกาะแก้วพิสดาร พระอภัยมณีและสินสมุทรจึงขอโดยสารเรือมาด้วย ผีพรายซึ่งนางผีเสื้อสมุทรสั่งให้มาคอยระวังมิให้พระอภัยมณีและสินสมุทรหนี นำความไปบอกนางผีเสื้อสมุทร นางจึงออกติดตามและทำลายเรือจนแตก ท้าวสิลราชสิ้นพระชนม์ในทะเล ส่วนพระอภัยมณีว่ายน้ำหนีไปบนเกาะแห่งหนึ่ง นางผีเสื้อสมุทรติดตามพระอภัยมณี แต่ไม่สามารถเข้าใกล้เกาะได้ด้วยพระโยคีให้มนต์วิเศษไว้ นางจึงอ้อนวอนขอให้พระอภัยมณีไปอยู่ด้วยดังเดิม แต่พระอภัยมณีปฏิเสธ นางผีเสื้อสมุทรจึงร่ายเวทให้ฝนตกทั้งพายุทั้งฝนซัดพระหน่ำ พระอภัยมณีหนาวสั่นจึงตัดสินใจเป่าปี่สังหารนางผีเสื้อสมุทร เมื่อนางสิ้นชีวิต
พระอภัยมณีก็เศร้าโศกคร่ำครวญถึงนางผีเสื้อสมุทรด้วยความสงสารจนสลบไป เมื่อพระอภัยมณีฟื้นขึ้นมาเห็นศพนางผีเสื้อสมุทรมีน้ำไหลสีขาวไหลออกมาจากปากจึงเกิดความสงสัยว่าเหตุใดจึงเป็นเช่นนี้ ไพร่พลต่างก็สงสัยว่านางผีเสื้อสมุทรอาจจะยังไม่ตายพราหมณ์ชื่อมหัสชัยจึงแนะนำให้เผาศพเพื่อนางผีเสื้อสมุทรจะได้สิ้นฤทธิ์พระอภัยอณีจะปลงศพนางผีเสื้อสมุทร แต่มีมหิงข์สิงขรเทวราชมาห้ามไว้ว่าถ้าเผานางจะฟื้นคืนชีพอีก พระอภัยมณีจึงปล่อยนางให้เป็นหินอยู่ที่เชิงเขานั้น
       ฝ่ายอุศเรนคู่หมั่นของสุวรรณมาลี เมื่อทราบว่าสุวรรณมาลีหายไป ก็นำเรือออกค้นหาจนมาพบพระอภัยมณีที่เกาะกลางทะเล จึงรับลงเรือมาด้วย
       ส่วนสุวรรณมาลีและสินสมุทรเมื่อเรือแตกแล้ว สินสมุทรได้ว่ายน้ำพาสุวรรณมาลีมาขึ้นที่เกาะแห่งหนึ่ง พบเรือของโจรสุหรั่งจึงอาศัยเรือเดินทางกลับ ระหว่างโจรสุหรั่งพยายามเกี้ยวพาราสีสุวรรณมาลี สินสมุทรโกรธจึงฆ่าโจรสุหรั่ง แล้วนำเรือออกเที่ยวค้นหาพระอภัยมณี
วิเคราะห์คุณค่าของเรื่องพระอภัยมณี