โครงสร้างสังคม


รูปภาพของ sss27198

สถาบันสังคม (Social institution)
การที่สมาชิกดำรงชีวิตร่วมกันในสังคม ย่อมมีความมุ่งหมายสำคัญ คือ เพื่อที่จะสามารถบรรลุความต้องการพื้นฐานร่วมกัน เช่น สมาชิกในสังคมมีความต้องการอาหารและสิ่งจำเป็นอื่นๆในการยังชีพ จึงร่วมกันกำหนดแบบแผนพฤติกรรมเพื่อการผลิตสินค้าและบริการต่างๆ ให้กระจายไปสู่สมาชิกอย่างทั่วถึง จึงเกิดสถาบันเศรษฐกิจ สมาชิกของสังคมยังมีความต้องการความมั่นคง และความปลอดภัยแก่ตนเอง และแก่สังคมเป็นส่วนรวม จึงร่วมกันกำหนดรูปแบบพฤติกรรมที่จะควบคุมสมาชิกให้ปฏิบัติตามระเบียบกฎเกณฑ์ของสังคม รวมทั้งการกำหนดรูปแบบพฤติกรรม เพื่อป้องกันและรักษาความปลอดภัยในสังคม ตลอดจนการป้องกันการรุกรานจากสังคมภายนอก จึงได้เกิดสถาบันการเมืองการปกครอง
นอกจากนี้สมาชิกในสังคมยังร่วมกันสร้างแบบแผนพฤติกรรมของสมาชิกในครอบครัวอย่างมีระเบียบผลิตสมาชิกใหม่สำหรับสืบทอดสังคมให้คงอยู่ต่อไป จึงได้เกิดสถาบันครอบครัว เป็นต้น แบบแผนพฤติกรรมที่สมาชิกยึดถือปฏิบัติสืบทอดกันมา เพื่อสนองความต้องการในด้านต่างๆของสังคมโดยส่วนรวม เช่นนี้ เรียกว่า สถาบันสังคม ซึ่งประกอบไปด้วยแบบแผนพฤติกรรมที่มีความชัดเจน และเป็นที่ยอมรับร่วมกันของสมาชิกโดยส่วนรวม แบบแผนพฤติกรรมของสถาบันสังคม ประกอบไปด้วยบรรทัดฐานต่างๆทางสังคม อุดมการณ์หรือค่านิยมของสังคม สถานภาพทางสังคม และบทบาททางสังคม ซึ่งเชื่องโยงกันอย่างมีระบบ โดยมีวัฒนธรรมของสังคมเป็นพื้นฐานสำคัญ ซึ่งทำให้สมาชิกสามารถบรรลุถึงความต้องการต่างๆร่วมกัน และทำให้สังคมสามารถดำรงอยู่ได้อย่างมั่นคง
ความหมายของสถาบันสังคม
คำว่า สถาบัน หมายถึง แบบอย่างพฤติกรรม ที่ตั้งขึ้น และปฏิบัติสืบต่อกันมา และเป็นที่ยอมรับในสังคมสถาบันสังคม จึงหมายถึง ยอดรวมของรูปแบบความสัมพันธ์ กระบวนการ และวัตถุอุปกรณ์ที่สร้างขึ้นเพื่อสนองประโยชน์สำคัญๆ ทางสังคมเรื่องใดเรื่องหนึ่ง ทุกสถาบันย่อมมีประเพณี จารีต กฎเกณฑ์ เจ้าหน้าที่ ธรรมเนียมปฏิบัติ และสิ่งของอุปกรณ์ เช่น อาคารสถานที่ เครื่องจักรกล อุปกรณ์สื่อสาร เป็นต้น

>>สรุปลักษณะสำคัญของสถาบันสังคม ได้ดังนี้
1. สถาบันสังคมเป็นนามธรรม สถาบันสังคมไม่ใช่ตัวบุคคล ไม่ใช่วัตถุสิ่งของ แต่เป็นแบบแผนพฤติกรรม ซึ่งกำหนดขึ้นเพ่อเป็นแบบแผนในการประพฤติปฏิบัติร่วมกันของสมาชิกทุกคน
2. สถาบันสังคมเกิดจากการเชื่อมโยงบรรทัดฐานต่างๆทางสังคม ได้แก่ วิถีชาวบ้าน จารีต กฎหมาย โดยเป็นส่วนของวัฒนธรรมทางสังคมนั้น
3. สถาบันสังคมเกิดขึ้น เพื่อสนองความต้องการในด้านต่าง ๆ ร่วมกันของสมาชิกในสังคม และเพื่อการคงอยู่ของสังคมนั้น
4. สถาบันสังคมเกิดจากการยอมรับร่วมกันของสมาชิกในสังคม สถาบันสังคมจึงเป็นรูปแบบแผนพฤติกรรมที่ชัดเจน และเปลี่ยนแปลงได้ยาก เนื่องจากเกิดขึ้นโดยการยอมรับร่วมกันของสมาชิกในสังคม เช่น สถาบันการเมืองการปกครองของสังคมไทยมีรูปแบบที่สำคัญ คือ การยึดถือการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข ผู้ใดที่ละเมิดแบบแผนการปกครองดังกล่าว ย่อมได้รับการต่อต้านจากคนในสังคม และมีความผิดตามกฎหมายบ้านเมือง เป็นต้น
องค์ประกอบของสถาบันสังคม
แบบแผนพฤติกรรมที่ประสานเป็นสถาบันสังคม มีองค์ประกอบดังต่อไปนี้
1. กลุ่มสังคม สถาบันสังคมประกอบไปด้วยกลุ่มสังคมต่างๆ ที่ทำหน้าที่สนันสนุนให้การกระทำระหว่างกันทางสังคมระหว่างสมาชิกบรรลุวัตถุประสงค์ร่วมกัน โดยประกอบสถานภาพ หรือตำแหน่งทางสังคม และบทบาทหน้าที่ เพื่อให้แบบแผนพฤติกรรมดำเนินไปสู่วัตถุประสงค์ของสถาบันสังคมนั้น
2. หน้าที่ของสถาบันทางสังคม หมายถึง วัตถุประสงค์ในการสนองความต้องการของสังคมในด้านต่างๆ ของสถาบันสังคมแต่ละสถาบัน
3. แบบแผนพฤติกรรมในการประพฤติปฏิบัติตนของสมาชิก เพื่อให้บรรลุของสถาบันนั้น ได้แก่ บรรทัดฐานทางสังคม ซึ่งประกอบไปด้วย วิถีชาวบ้านจารีต และกฎศีลธรรม ทำให้กิจกรรมในการดำเนินชีวิตของสมาชิกในสังคม สามารถสนองวัตถุประสงค์ของสถาบันสังคมนั้น
4. สัญลักษณ์และค่านิยมทำให้สมาชิกเกิดอุดมการณ์ และศรัทธาต่อสถาบันของสังคม เช่น ธงชาติ เป็นสัญลักษณ์ของสถาบันการเมืองการปกครอง เสรีภาพ และความเสมอภาค เป็นค่านิยมของสถาบันการเมือง การปกครองในสังคมประชาธิปไตย เป็นต้น
ที่มาของข้อมูล : เอกสารประกอบการเรียนวิชามนุษย์กับสังคม (ส42206) โรงเรียนสตรีศรีสุริโยทัย